การจัดการ Layout ด้วย _app.js และ _document.js ใน Next.js

ถ้าคุณเคยเขียนเว็บแอปด้วย Next.js แล้วต้องการให้ทุกหน้ามีโครงสร้าง Layout เหมือนกัน เช่น มี Header, Footer, หรือใช้ธีมเดียวกัน คุณอาจจะเจอปัญหาว่า "ฉันต้องคัดลอกโค้ดพวกนี้ไปทุกหน้าเลยเหรอ?"

ข่าวดีคือ Next.js มีไฟล์พิเศษ _app.js และ _document.js ที่ช่วยให้เราจัดการ Layout และโครงสร้างเอกสาร HTML ได้ง่ายขึ้น!

ในบทความนี้ เราจะมาทำความเข้าใจว่า _app.js และ _document.js คืออะไร ใช้งานยังไง และมีเทคนิคอะไรที่ช่วยให้เว็บเราทำงานได้ดีขึ้น พร้อมตัวอย่างโค้ดแบบเข้าใจง่าย

 _app.js และ _document.js คืออะไร?

📌 _app.js (หรือ _app.tsx สำหรับ TypeScript)

• เป็นไฟล์ที่ทำหน้าที่ ครอบทุกหน้าในเว็บของเรา
• ใช้สำหรับ จัดการ Layout เช่น ใส่ Header, Footer, Theme, Global CSS
• ใช้เพื่อ ควบคุม state ของแอป เช่น Redux, Context API

📌 _document.js

• ใช้เพื่อกำหนด โครงสร้าง HTML พื้นฐาน ของเว็บ
• ใช้ใส่พวก Meta tags, Font, Script ที่ต้องโหลดก่อนหน้าเว็บ
• ใช้แก้ไข <html>, <head>, <body> ที่ Next.js สร้างขึ้นอัตโนมัติ

1. _app.js – ควบคุม Layout ของเว็บ

โค้ดตัวอย่าง _app.js

import '../styles/globals.css';

export default function MyApp({ Component, pageProps }) {
  return (
    <div>
      <header>My Header</header>
      <main>
        <Component {...pageProps} />
      </main>
      <footer>My Footer</footer>
    </div>
  );
}

อธิบายโค้ด

• Component คือหน้าที่เรากำลังเข้าถึง เช่น /about หรือ /contact
• pageProps คือข้อมูลที่ถูกส่งไปยังหน้านั้น ๆ
• <header> และ <footer> จะอยู่เหมือนกันทุกหน้า

✅ ข้อดีของการใช้ _app.js

• ทำให้ทุกหน้ามี Layout เหมือนกัน
• ลดโค้ดซ้ำซ้อน ไม่ต้องใส่ <header> หรือ <footer> เองทุกหน้า

2. ใช้ Layout แยกตามหน้า

บางหน้าของเว็บอาจต้องการ Layout ที่แตกต่างกัน เช่น หน้า Dashboard กับหน้า Landing Page อาจใช้ Layout คนละแบบ
 

วิธีใช้ Layout แบบกำหนดเอง

export default function MyApp({ Component, pageProps }) {
  const getLayout = Component.getLayout || ((page) => page);

  return getLayout(<Component {...pageProps} />);
}

จากนั้นที่หน้าไหนที่ต้องการ Layout พิเศษ ให้เพิ่มฟังก์ชัน getLayout

import DashboardLayout from '../components/DashboardLayout';

export default function Dashboard() {
  return <h1>This is Dashboard</h1>;
}

Dashboard.getLayout = function getLayout(page) {
  return <DashboardLayout>{page}</DashboardLayout>;
};

✅ ข้อดีของวิธีนี้

• ทำให้แต่ละหน้าสามารถใช้ Layout ที่แตกต่างกันได้
• ไม่ต้องใช้เงื่อนไข if ใน _app.js ให้ยุ่งยาก

3. _document.js – ควบคุมโครงสร้าง HTML

ปกติแล้ว Next.js สร้างโครงสร้าง HTML อัตโนมัติให้ แต่ถ้าเราต้องการเพิ่ม Meta Tags, Font, หรือแก้ไข <html> และ <body> เราต้องใช้ _document.js
 

โค้ดตัวอย่าง _document.js

import { Html, Head, Main, NextScript } from 'next/document';

export default function MyDocument() {
  return (
    <Html lang="th">
      <Head>
        <meta charSet="UTF-8" />
        <meta name="description" content="This is my Next.js app" />
        <link rel="preconnect" href="https://fonts.googleapis.com" />
        <link
          href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto:wght@300;400;700&display=swap"
          rel="stylesheet"
        />
      </Head>
      <body>
        <Main />
        <NextScript />
      </body>
    </Html>
  );
}


อธิบายโค้ด

• <Html lang="th"> → กำหนดภาษาเริ่มต้นเป็นภาษาไทย
• <meta> → ใส่ข้อมูลเกี่ยวกับเว็บ เช่น คำอธิบาย
• <link> → ใส่ฟอนต์จาก Google Fonts
• <Main /> → ตรงนี้คือเนื้อหาของแต่ละหน้า
• <NextScript /> → ใส่สคริปต์ที่ Next.js ต้องการ

✅ ข้อดีของการใช้ _document.js

• กำหนดค่า <html> และ <body> ได้
• ใส่ Global Meta Tags ได้ง่ายขึ้น
• ทำให้เว็บโหลดเร็วขึ้น (ใช้ preconnect, preload)

4. ใช้ _app.js และ _document.js ร่วมกันให้เกิดประโยชน์สูงสุด

ลองดูโค้ดตัวอย่างที่ผสมทั้ง _app.js และ _document.js ให้ทำงานร่วมกัน

 _app.js

import '../styles/globals.css';
import Layout from '../components/Layout';

export default function MyApp({ Component, pageProps }) {
  return (
    <Layout>
      <Component {...pageProps} />
    </Layout>
  );
}


_document.js

import { Html, Head, Main, NextScript } from 'next/document';

export default function MyDocument() {
  return (
    <Html lang="en">
      <Head>
        <meta charSet="UTF-8" />
        <link rel="stylesheet" href="/global.css" />
      </Head>
      <body>
        <Main />
        <NextScript />
      </body>
    </Html>
  );
}


✅ ผลลัพธ์ที่ได้

• ทุกหน้าจะถูกครอบด้วย <Layout> ที่เราสร้าง
• Meta Tags และ Font ถูกใส่จาก _document.js
• โค้ดสะอาดและเป็นระเบียบ

สรุป

ความสามารถ	_app.js	_document.js
ควบคุม Layout	✅	❌
ใส่ Meta Tags	❌	✅
ใส่ CSS/Theme	✅	✅
ใส่ Script พิเศษ	❌	✅
แก้ไข <html> และ <body>	❌	✅

• _app.js ใช้สำหรับควบคุม Layout และการทำงานของแอป
• _document.js ใช้สำหรับกำหนดโครงสร้าง HTML และ Meta Tags

ถ้าคุณใช้งานทั้งสองไฟล์ให้ถูกวิธี เว็บของคุณจะเร็วขึ้น โหลดเร็วขึ้น และจัดการง่ายขึ้นแน่นอน!